[Nafsiyah] Celaan Nafsu
Penulis: Ibnu al-Jauzi
Nafsu adalah kecenderungan semula jadi terhadap apa yang sesuai dengannya. Nafsu dalam pengertian ini tidak tercela jika sesuatu yang dituntut adalah sesuatu yang dibenarkan. Yang dicela hanyalah kerana tahap yang melampau. Jika ada yang berpendapat bahawa syahwat itu tercela secara mutlak, ini boleh difahami, kerana secara umumnya syahwat melahirkan yang haram atau membawa kepada yang haram kerana kadarnya yang berlebihan.
Jiwa mempunyai tiga unsur. Pertama, akal; Keutamaannya ialah kebijaksanaan (ilmu), manakala keburukannya ialah kejahilan. Kedua, marah (ghadab); keutamaannya ialah keberanian (hidah), manakala keburukannya ialah pengecut (jubn). Ketiga, nafsu syahwat; Keutamaannya ialah menjaga kesucian diri (‘iffah), manakala keburukannya ialah mengikut hawa nafsu.
Menahan diri dari setiap perkara buruk boleh memberi kesan positif kepada jiwa. Sesuatu perkara itu boleh dikatakan baik atau buruk bergantung kepada sejauh mana manusia dapat menahan diri. Manusia yang tidak mampu menahan diri dan fikirannya dikuasai oleh hawa nafsu, maka mereka telah menjadikan pemimpin sebagai pengikut dan pengikut sebagai pemimpin. Semua yang dia mahu akan berbalik menentangnya.
Sesungguhnya manusia lebih unggul daripada haiwan kerana manusia mempunyai akal yang dapat mengawal nafsunya. Jika manusia tidak mahu berfikir lalu mengikut hawa nafsunya, maka haiwan boleh menjadi lebih baik daripada manusia (kerana sesungguhnya haiwan tidak dikurniakan akal).
Nafsu ibarat air yang mengalir meluncur menuruni perahu budi pekerti. Sedangkan akal ibarat destinasi. Apabila destinasi telah menghentikan bot dan kelajuan air telah perlahan, air meninggalkan bot.
Orang yang munasabah hendaklah sedar bahawa bersusah payah untuk mengawal nafsu mereka jauh lebih ringan daripada akibat yang timbul daripada mengikuti mereka.
Manusia yang sentiasa mengikut hawa nafsunya akan membawa kepada keadaan yang tidak lagi merasai keseronokan dengan mengikut hawa nafsunya kerana ia sudah menjadi sesuatu yang normal. Walau bagaimanapun, mereka tidak dapat meninggalkannya kerana sudah ketagihan, seperti ketagihan seks dan minuman keras.
Salah satu cara untuk manusia mudah mengawal nafsunya ialah menyedari bahawa mereka tidak diciptakan untuk mengikuti hawa nafsu. Manusia tidak mempunyai kebebasan seperti haiwan dalam melakukan sesuatu.
Sebenarnya yang hina ialah nafsu yang berlebihan dan dilihat salah oleh akal. Adapun yang dilakukan oleh manusia kerana terpaksa demi menjaga kemaslahatan diri, maka perkara yang demikian itu sebenarnya terpuji, bukan tercela.
Sumber:
https://muslimahnews.net/2023/08/21/22751/