Hubungan Perkahwinan Mengeratkan Hubungan Persaudaraan

[Keluarga] Hubungan Perkahwinan Mengeratkan Hubungan Persaudaraan
Penulis: Ummu Nashir N.S.

Perkahwinan bukanlah perkara remeh dalam agama Islam. Allah SWT menamakan perkahwinan sebagai perjanjian yang kukuh dan teguh (misaqan ghalizha). Allah SWT menyebutnya dalam Surah An-Nisa (4): 21, “Dan bagaimana kamu akan mengambilnya kembali, padahal kamu telah bergaul antara satu sama lain (sebagai suami isteri). Dan mereka (isteri-isteri kamu) telah mengambil perjanjian (ikatan perkahwinan) yang kukuh daripada kamu.”

Daripada ayat ini, kita dapat melihat bahawa ikatan yang kuat adalah janji suci antara lelaki dan perempuan dalam perkahwinan yang sah. Oleh itu, sebagai pasangan suami isteri, kedua-duanya perlu sentiasa menjaga ikatan ini agar kekal kuat, berkekalan dan bahagia.

Salah satu rukun perkahwinan dalam Islam ialah mempunyai wali khususnya kepada pengantin perempuan. Justeru, sama ada secara langsung atau tidak, perkahwinan dalam Islam bukan sahaja melibatkan dua individu (pengantin lelaki dan perempuan), tetapi juga keluarga besar kedua-dua belah pihak. Selepas ada ikatan perkahwinan, biasanya dua keluarga besar ini mempunyai ikatan yang kuat.

Perkahwinan Menyatukan Dua Hati Manusia dan Dua Keluarga

Apabila pernikahan syariah berlaku, pada masa itu juga berlaku penyatuan dua figura manusia yang berbeza, baik dari segi perwatakan, latar belakang keluarga dan budaya. Ini sering berlaku dalam masyarakat, penyatuan perbezaan sebenarnya menjadikannya indah. Nabi SAW juga seperti orang biasa secara umumnya, baginda juga berkahwin dan mengahwinkan anak baginda. Biasanya pada setiap majlis perkahwinan yang dihadiri oleh Rasulullah SAW, baginda sentiasa mengingatkan pasangan pengantin bahawa perkahwinan adalah satu cara untuk mengeratkan hubungan persaudaraan. Begitu juga ketika Nabi Muhammad SAW mengahwinkan puterinya, Fatimah Az-Zahra dengan Ali bin Abi Talib.

Ya, sesungguhnya melalui perkahwinan, Allah SWT bukan sekadar menghubungkan lelaki wanita. Namun, Allah juga menghubungkan dan mengeratkan silaturahim dan persaudaraan antara dua keluarga besar itu. Sebelum kahwin, kita hanya mempunyai satu keluarga. Namun, selepas berkahwin, kita mempunyai dua keluarga. Perkahwinan dapat mengeratkan tali persaudaraan antara keluarga besar suami dan keluarga besar isteri. Dengan cara ini, ia akan mengukuhkan perasaan cinta dan kasih sayang yang berpanjangan antara kedua-dua belah keluarga.
Sebenarnya syariat Islam diturunkan oleh Allah SWT melalui perkahwinan bukan sahaja memelihara jiwa (hifdzun nafs). Namun syariat Islam juga menjaga kemuliaan keturunan manusia mengikut nasab (hifdzun nasl). Oleh itu, banyak undang-undang atau peraturan Islam yang berkaitan dengan hubungan sosial atau interaksi sosial. Kewujudan peraturan ini juga adalah untuk mengekalkan persaudaraan kerana manusia dilahirkan sebagai makhluk sosial yang tidak boleh hidup bersendirian. Di sinilah pentingnya menjaga persaudaraan yang merupakan bahasa serumpun dengan perkataan karib sebagai serapan daripada bahasa Arab yang bermaksud rapat atau sesuatu yang didekatkan.

Seseorang boleh menjadi rapat atau dirapatkan melalui perkahwinan atau sebab lain. Namun, tidak jarang hubungan menjadi renggang, malah terputus kerana pelbagai keadaan atau masalah hidup tanpa penyelesaian yang sewajarnya mengikut syariat. Tidak dapat dinafikan bahawa manusia menghadapi pelbagai masalah hidup, lebih-lebih lagi apabila peraturan hidup tidak mampu memberikan penyelesaian yang fundamental dan menyeluruh. Inilah yang berlaku sekarang apabila sistem kehidupan tidak dikawal oleh Islam, tetapi dikawal oleh sistem kapitalisme sekular, sistem peraturan yang dicipta oleh manusia.

Sistem kapitalis yang dilaksanakan sekarang ini terbukti tiada penyelesaian, tidak menjamin pemenuhan pelbagai keperluan hidup manusia, seperti keperluan asas dan pemenuhan naluri manusia yang betul. Kapitalisme telah menyebabkan keretakan hubungan kekeluargaan, contohnya kerana muamalah, hutang dan piutang, dan kebebasan di media sosial akibat pergaulan bebas. Kewujudan ikatan perkahwinan dalam kapitalisme, bukannya mengeratkan tali persaudaraan dan kekeluargaan, sebaliknya sebenarnya merenggangkannya kerana sifat materialisme dan individualisme.

Pandangan Islam Tentang Silaturahim

Silaturahim merupakan satu amalan yang diperintahkan oleh Allah SWT bagi umat Islam. Ini merupakan usaha untuk menghubungkan ikatan kekeluargaan di antara ahli keluarga, sama ada yang berdekatan secara darah, yang jauh berdasarkan nasab (keturunan), atau melalui perkahwinan.. Ini disebut dalam hadis Rasulullah, “Kamu menyembah Allah dan tidak menyekutukanNya dengan sesuatu pun, mendirikan solat, menunaikan zakat, dan mengeratkan silaturahim.” [HR Bukhari dan Muslim].

Dalam sebuah riwayat, Rasulullah SAW juga menjelaskan tentang silaturahim demi meningkatkan kefahaman orang ramai, “Silaturahim bukanlah membalas budi tetapi seseorang yang cuba menjalinkan hubungan baik walaupun persekitaran terdekatnya (secara relatif) merosakkan hubungan saudaranya dengan dirinya sendiri.” [HR Bukhari].
Bentuk silaturahim bukan sekadar perkongsian bahan. Namun seperti kata Imam An-Nawawi, silaturahim ialah kebaikan terhadap kaum kerabat mengikut keadaan orang yang ingin berhubung dan keadaan orang yang ingin disambungkan. Boleh dalam bentuk ihsan dalam berkongsi harta, boleh juga dalam bentuk bantuan tenaga, fikiran, kadang-kadang sekadar menziarahi mereka, memberi salam, dan lain-lain cara. [Syrah Sahih Muslim II, hlm. 201].

Berkat Mengeratkan Hubungan Persaudaraan

Islam sangat menganjurkan untuk menyambung tali persaudaraan atau persaudaraan. Persahabatan merupakan satu konsep penting dalam syariat Islam untuk mengeratkan hubungan persaudaraan. Persahabatan juga dilihat sebagai salah satu aspek utama dalam mencapai ketakwaan bagi seorang muslim. Dalam sebuah hadis, Rasulullah SAW bersabda, “Tidak akan masuk syurga seseorang yang di dalam hatinya terdapat sejuta khayalan, selain dari orang-orang yang sentiasa berusaha menghubungkan antara satu sama lain.” [HR Al-Hakim].

Dalam hadis lain, dari Jubair bin Muth’im RA, ia berkata bahawa Rasulullah SAW  bersabda, “Tidak akan masuk syurga orang yang memutuskan hubungan.” [HR Bukhari Muslim]. “Barangsiapa yang ingin dilapangkan rezekinya dan dipanjangkan umurnya, hendaklah ia terus menjalin tali silaturahim.” [HR Bukhari Muslim]. Hadis lain yang diriwayatkan oleh Abu Hurairah, Rasulullah SAW bersabda, “Barangsiapa yang ingin dipanjangkan umurnya dan dipanjangkan rezekinya, hendaklah dia menjalin silaturahim antara satu sama lain.” [HR Bukhari].

Hadis-hadis ini menjelaskan fadhilat silaturahim, antaranya Allah akan mengurniakan kualiti kepada kehidupan kita dan membuka pintu rezeki. Sebaliknya, jika kita memutuskan tali silaturahim, mengundang kemurkaan Allah SWT yang sangat besar. Oleh itu, jangan sekali-kali kita memutuskan tali silaturahim, kerana jalan kita untuk mencapai syurga akan terhalang.

Hadis-hadis ini juga menunjukkan bahawa hubungan baik sesama saudara atau sanak saudara dan menyambung tali silaturahim adalah salah satu kunci untuk mendapat keberkatan dalam rezeki. Apabila seseorang itu mempunyai hubungan yang baik dengan keluarga, sama ada kerana nasab atau keturunan, atau kerana ikatan perkahwinan, ini akan menjadi cara untuk memberkati rezeki. Berkat dalam erti kata meningkatkan nilai kebaikan, bukan sekadar jumlah harta benda, kerana setiap orang mempunyai bahagian rezeki yang ditentukan.

Sesungguhnya, betapa kuatnya sifat silaturahim atau menyambung tali persaudaraan.  Oleh kerana itu, kita diperintahkan oleh Allah untuk menyambung tali persaudaraan. Sebaliknya, kita dilarang memutuskan hubungan. Oleh itu, kita hendaklah sentiasa berhubung dengan keluarga kita. Kita boleh melawat antara satu sama lain atau berkomunikasi secara intensif melalui pelbagai kemudahan telekomunikasi. Kita boleh melakukan ini pada bila-bila masa, terutamanya pada hari raya Aidilfitri. Ini adalah saat yang sangat baik, kerana biasanya ahli keluarga berkumpul.

Namun demikian, setiap keluarga Islam mesti faham bahawa menjaga persaudaraan berbeza dengan assabiyyah iaitu fanatik terhadap sesuatu etnik atau kumpulan. Menjalin hubungan tidak lebih daripada menyambung tali persaudaraan. Dalam Islam terdapat dua jenis kekerabatan iaitu kerabat yang mewarisi seseorang jika orang itu meninggal dunia. Mereka dikenali sebagai dzawil furudh. Ada juga kerabat yang menjalin hubungan mesra (dzawil arham).

Syeikh Taqiyuddin An-Nabhani dalam Kitab An-Nizham Ijtma’i fi al-Islam menjelaskan bahawa mereka yang tergolong dalam golongan dzawil arham adalah kerabat yang terdiri daripada sepuluh orang. Mereka ialah saudara lelaki ibu, saudara perempuan ibu, datuk sebelah ibu, anak lelaki anak perempuan, anak lelaki kakak, anak perempuan saudara lelaki, anak perempuan saudara lelaki bapa, saudara perempuan bapa, saudara lelaki ibu, anak lelaki kepada saudara lelaki seibu, dan juga mereka yang merupakan keturunan salah seorang daripada mereka.

Khatimah

Justeru, jelas sekali bahawa perkahwinan bukan sahaja menghubungkan dua insan dalam satu ikatan yang kukuh. Namun, perkahwinan juga menghubungkan dua keluarga sehingga terjalin tali persaudaraan. Perkahwinan juga sebahagian daripada persahabatan. Dalam syariat Islam, silaturahim merupakan aspek penting dalam menjaga persaudaraan dalam kehidupan seorang muslim. Hubungan baik dengan orang lain bukan sahaja mewujudkan persekitaran sosial yang sihat, tetapi juga menyumbang kepada peningkatan kekayaan dan memanjangkan hayat. Hujah-hujah mengenai perkara ini sangat terperinci dan jelas.

Setiap pasangan suami isteri hendaklah terus berusaha mengeratkan hubungan dengan keluarga pasangan. Ini kerana menjaga silaturahim adalah tindakan yang diperintahkan oleh Allah SWT dan dicontohi oleh Nabi Muhammad SAW untuk mengekalkan persaudaraan. Ikatan persaudaraan yang kukuh akan menyokong pencapaian kejayaan hidup di dunia dan akhirat. Wallahu’alam bissawab.