Bagaimana Konsep Negara-Bangsa Dipaksakan di Mesir?
Negara-bangsa moden di negeri-negeri kaum Muslim tidak muncul daripada evolusi dalaman yang semula jadi yang mencerminkan pilihan bebas rakyat dalam bentuk pemerintahan mereka. Sebaliknya, negara-bangsa terbentuk dalam detik sejarah yang penuh pergolakan selepas runtuhnya entiti politik penyatu terakhir yang mewakili umat, identiti dan akidah mereka, iaitu Khilafah. Dengan berakhirnya Perang Dunia Pertama, peta dunia dilakar semula, negara-negara dipecah-pecahkan, dan sempadan yang ditetapkan langsung tidak mencerminkan ikatan sosial, budaya atau ekonomi yang mendalam. Sebaliknya, ia lebih merupakan hasil keseimbangan kuasa antarabangsa dan perjanjian politik yang didokumentasikan dengan baik dalam buku-buku sejarah.
Dalam kes Mesir, negara moden bukanlah kesinambungan daripada model tradisional sebelumnya, tetapi telah melalui penstrukturan semula dari sudut perundangan dan pentadbiran secara menyeluruh. Kuasa kehakiman secara beransur-ansur digantikan, undang-undang sivil dan jenayah yang berakar daripada aliran perundangan Barat diperkenalkan, dan konsep kedaulatan ditakrifkan semula dalam kerangka antarabangsa moden berasaskan negara-bangsa. Keterikatan politik yang lebih luas demi kepentingan akidah atau umat tidak lagi menjadi faktor penentu; sebaliknya, sempadan yang telah ditetapkan itulah yang menjadi kerangka utama bagi pergerakan politik.
Transformasi ini bukan sekadar perubahan luaran, bahkan ia menyentuh asas fungsi negara itu sendiri. Dalam Islam, peranan kekuasaan adalah untuk mengatur urusan rakyat berdasarkan hukum Islam. Pemerintahan di sini berperanan lebih daripada sekadar pentadbiran teknikal, yang menunjukkan bahawa perundangan bersumber daripada akidah yang diyakini umat, dan pemerintah terikat dengan nas yang tidak boleh diubahnya. Namun, dalam negara-bangsa moden, parlimen atau badan legislatif menjadi sumber undang-undang, yang menggubal dan memindanya berdasarkan pertimbangan sendiri.
Undang-undang sivil di Mesir, sebagai contoh, masih mempunyai kaitan yang rapat dengan fiqih Islam. Namun, bahagian lain dalam sistem perundangan, daripada undang-undang jenayah hingga undang-undang perdagangan, telah dipengaruhi oleh aliran pemikiran sekular. Kewujudan bersama dua kerangka perundangan ini mewujudkan dualisme undang-undang: satu bahagian berasaskan syariah, dan satu lagi berasaskan falsafah undang-undang sekular. Seiring masa, keseluruhan kerangka negara menjadi lebih hampir kepada model perundangan sekular moden berbanding model perundangan syariah Islam.
Pada peringkat ekonomi, transformasi ini malah lebih jelas kelihatan. Apabila dasar fiskal bergantung kepada pinjaman luar dengan faedah atau riba, dan mata wang tempatan terikat dengan mekanisme pasaran global, lebih-lebih lagi apabila mata wang itu sekadar kertas tanpa nilai intrinsik, serta belanjawan dirangka berdasarkan saranan institusi kewangan antarabangsa, maka proses membuat keputusan ekonomi menjadi terikat dengan jaringan hubungan yang melangkaui sempadan nasional yang didakwa. Negara kemudiannya secara beransur-ansur berubah daripada entiti yang berusaha mencapai sara diri dan kemerdekaan relatif kepada sebahagian daripada sistem global yang menentukan serta membatasi ruang geraknya.
Contoh yang jelas ialah program pembaharuan ekonomi yang bergantung kepada pinjaman. Program-program ini lazimnya merangkumi penstrukturan semula subsidi, penswastaan aset, dan liberalisasi harga tertentu. Walaupun dasar-dasar ini mungkin dibenarkan atas kekangan fiskal, persoalan pentingnya ialah: adakah pilihan-pilihan ini lahir daripada visi ekonomi yang bebas dan mencerminkan identiti serta nilai masyarakat, atau daripada keadaan luaran yang menentukan hala tuju tindakan?
Dalam dimensi politik, negara-bangsa telah mengecilkan konsep keterikatan politik kepada sempadan geografi tertentu. Isu-isu yang mempengaruhi populasi Muslim di wilayah lain secara rasmi dianggap sebagai isu luaran, yang tertakluk kepada pertimbangan kepentingan nasional yang sempit, berbanding logik yang lebih luas mengenai keanggotaan dalam satu akidah dan umat. Kerangka ini bukan sahaja mengukuhkan konsep kedaulatan yang terpisah bagi setiap negara, malah melemahkan idea tentang keputusan politik yang bersifat menyeluruh dan bersepadu.
Dari sudut pengurusan krisis, negara moden telah berubah menjadi satu aparatus yang menguruskan kesan daripada krisis yang berturut-turut: defisit belanjawan, inflasi, pengangguran, hutang, krisis tenaga, dan sebagainya, namun tanpa visi jangka panjang yang berasaskan falsafah ekonomi yang sebenar. Usahanya kini lebih tertumpu kepada mengehadkan kesan masalah yang terkumpul. Maka, fokus telah beralih daripada “pemeliharaan komprehensif” kepada “pengurusan krisis”.
Ramadhan, sebagai bulan di mana al-Quran diturunkan, menimbulkan semula persoalan yang penting. Al-Quran bukan sekadar kitab tentang ibadah, ia juga mengandungi ayat-ayat berkaitan pemerintahan, ekonomi, dan hubungan antarabangsa. Jika ia dibaca di masjid-masjid, sementara hukum-hukum diambil daripada sumber lain, maka jurang antara keimanan dan peraturan kehidupan awam akan terus wujud.
Oleh itu, krisis yang berulang bukan sahaja berpunca daripada salah urus, tetapi juga daripada ketiadaan sistem bersepadu yang berasaskan ideologi yang sama. Sebaliknya, para penyokong negara-bangsa moden berpendapat bahawa pelbagai rujukan dan penerapan sistem sekular merupakan sebahagian daripada penyesuaian terhadap peraturan antarabangsa semasa.
Tidak kira dari sudut pandang mana sekalipun, persoalan asasnya ialah: dari manakah hukum berasal? Dan di tangan siapakah kedaulatan berada? Persoalan ini menentukan hala tuju sesebuah negara, sempadan kemerdekaannya, serta sifat hubungannya dengan rakyat dan dunia. Selagi persoalan ini belum terjawab, perbahasan tentang bentuk pemerintahan yang ideal akan terus berlanjutan; perbahasan yang akan timbul setiap kali manusia kembali kepada teks-teks tersebut sambil merenung realiti semasa.
Dari perspektif Islam, persoalan-persoalan ini bukan sekadar perdebatan intelektual, tetapi melibatkan prinsip dan identiti. Apabila Islam meletakkan kedaulatan di tangan syarak, ia bukan sekadar slogan keagamaan, tetapi satu sistem menyeluruh yang daripadanya hukum diambil, hubungan diatur, dan dengannya politik, ekonomi, masyarakat, serta semua aspek kehidupan dilaksanakan. Kedaulatan di sini bukan pilihan budaya, tetapi komitmen yang lahir daripada keyakinan bahawa wahyu Ilahi lebih mengetahui maslahat manusia dan lebih mampu mencapai keadilan serta kestabilan.
Berdasarkan perspektif ini, Islam menyeru kepada penghubungan semula antara akidah dan sistem pemerintahan, memastikan agama tidak terhad kepada urusan individu, dan urusan negara tidak dipisahkan daripada nilai serta akidahnya. Pendekatan ini berasaskan kedaulatan hukum Islam dan perpaduan umat, serta dilihat sebagai asas untuk keluar daripada kitaran ketidakstabilan, kebergantungan, dan percanggahan.
Dakwah kepada visi ini bukanlah dakwah kepada konfrontasi atau pengasingan, tetapi kepada penilaian semula secara serius tentang persoalan: bagaimana kita hidup berlandaskan Islam? Dan bagaimana hukum-hukum Islam dijadikan sebagai penyelesaian kepada masalah masyarakat serta cara hidup yang nyata dalam menghadapi krisis mereka, bukan sekadar warisan yang digunakan pada momen tertentu sahaja?
Apabila persoalan ini ditanya semula dengan sedar dan jujur, maka jalan menuju sistem yang berasal dari Islam akan menjadi satu-satunya pilihan dalam pemikiran dan tindakan, serta mampu memberikan kejelasan visi dan keteguhan arah kepada umat, sehingga tertegaknya kembali negara Islam yang diimpikan umat: Khilafah Rasyidah ‘ala minhajin nubuwwah.
Pejabat Media Hizbut Tahrir
di Wilayah Mesir
Sumber: hizb-ut-tahrir.info, 25/2/2026.
About Post Author
